Pszczoły mają super węch, dużo lepszy niż psy, dlatego były pomysły, żeby wykorzystywać je na lotniskach – mówi gość odcinka dr Michał Kolasa, biolog ewolucyjny z Instytutu Zootechniki – Państwowego Instytutu Badawczego. I to tylko pierwsza z szeregu zaskakujących informacji, jakie usłyszycie w tej rozmowie o tych niezwykłych owadach.

W Polsce żyje ponad 450 różnych ich gatunków, a większość z nich wcale nie żyje w ulach.  Istnieją od jakichś 120 milionów lat. Mają znakomitą orientację w przestrzeni – Przyjmuje się, że efektywnie pszczoły wędrują do dwóch kilometrów od ula – podkreśla dr Kolasa.

Znane są z przede wszystkim życia społecznego i zdolności komunikacyjnych. – Rodzina pszczela to najlepiej działająca korporacja na świecie – ocenia biolog. Podobnie jak u mrówek, najmłodsze owady zajmują się opieką nad larwami. Z czasem pszczoła przyjmuje bardziej ryzykowne funkcje: może być magazynierką, czyli przyjmować zbiory od sióstr wylatujących poza ul, lub furażerką, czyli właśnie latać i zbierać nektar oraz pyłek. Są też pszczoły strażniczki i pszczoły opiekunki matki. Im mniej przed pszczołą życia, tym bardziej ryzykowne funkcje podejmuje.

Co ciekawe, matka wcale nie jest „królową” pszczelej rodziny. Nie rządzi. Jej jedynym zadaniem jest dużo jeść i składać dużo zapłodnionych jaj – w ulu matka składa dziennie więcej jaj, niż sama waży! Jeśli nie jest już w stanie spełniać swojej funkcji i na przykład składa jaja niezapłodnione, z których wylęgną się trutnie, „jej” pszczoły wyczuwają zmianę w zapachu i zaczynają szykować młode larwy, z których jedna zostanie nową matką, a starą detronizują bez sentymentów.

Fascynujące są zdolności komunikacyjne pszczół. Kiedy furażerka znajduje obiecujące źródło pokarmu, po powrocie do rodziny informuje o nim pozostałe robotnice. Jednym z języków jest ruch. Jeśli źródło pożywienia jest niedaleko, to pszczoła wykonuje tzw. taniec okrągły. Jej siostry wiedzą wtedy, że muszą polecieć na węch i znajdą coś pysznego. Jeżeli pożywienie znajduje się na tyle daleko, że nie da się go wywęszyć, to pszczoła tańczy inaczej. – One używają pozycji słońca względem ula i kąta między słońcem, ulem a pożytkiem, żeby przekazać informację, w którym kierunku lecieć i jak daleko lecieć – opowiada dr Kolasa. Owad lata po kształcie ósemki, a nachylenie toru lotu wobec plastra oraz częstotliwość kręcenia odwłokiem „mówią” innym pszczołom, w którym kierunku i jak daleko lecieć.

dr Michał Kolasa

Biolog ewolucyjny, pracuje w Instytucie Zootechniki – Państwowym Instytucie Badawczym. Zainteresowania badawcze: systematyka, filogeneza, filogeografia, ekologia molekularna, genetyka populacyjna bezkręgowców, ewolucja adaptacji fizjologicznych, wpływ pokrewieństwa na zachowania altruistyczne w populacji, wpływ mikrobioty na dostosowanie osobnicze, wpływ ocieplenia klimatu na mikrobiom owadów.

Badacze stworzyli superpokarm dla pszczół. Ich kolonie rosną jak na drożdżach – dosłownie

Naukowcom udało się opracować suplement diety przeznaczony wyłącznie dla pszczół. Dzięki użyciu specjalnych drożdży dostarczyli oni owadom niezbędnych substancji odżywczych, a przy tym znacząco zwiększyli liczbę larw. Może to pomóc utrzymać populację tych ważnych owadów mimo zmniejszającej się dostępności ich przysmaku – pyłku kwiatowego.

Wyprodukowana przez naukowców superżywność dla pszczół skutkuje koloniami owadów, które produkują znacznie więcej larw. Pożywienie to może okazać się przełomem w walce ze spadkiem populacji pszczół miodnych na całym świecie. Czy w takim razie możemy przestać się już o nie martwić?

Pszczele problemy

Od pszczół miodnych zależy produkcja dużej części naszej żywności – od owoców, przez warzywa, po rośliny oleiste. Zapylają bowiem około 75% roślin spożywczych! Dbają także o funkcjonowanie ekosystemów, przyczyniając się do wzrostu nasion, które są pokarmem dla zwierząt.

Nie zawsze jednak odwdzięczamy im się za ich ciężką pracę. Przez niszczenie środowiska naturalnego sprawiamy, że często brakuje im różnorodności kwiatów niezbędnych do przetrwania.

– Potrzebujemy coraz więcej pszczół do zapylania naszych upraw, a zostawiamy im coraz mniej pożywienia – ostrzega entomolożka, prof. Geraldine Wright z Uniwersytetu Oksfordzkiego.

Sztuczne zamienniki pyłku

Naukowcy z zespołu Geraldine Wright postanowili wyjść temu problemowi naprzeciw. Najpierw pochylili się jednak nad komercyjnymi substytutami pyłku, z których coraz częściej korzystają bezradni pszczelarze.

Okazało się, że te są zwykle wytwarzane z mąki białkowej, cukrów i olejów – przez to nie zawierają potrzebnych pszczołom związków sterolowych i są niekompletne pod względem odżywczym.

Wiedzieli, że mogą zrobić to lepiej.

Ten pokarm, który tu widzicie, zowią drożdżem

Wykorzystując metodę precyzyjnej modyfikacji DNA – CRISPR – badacze stworzyli drożdże Yarrowia lipolytica, które naturalnie wytwarzają precyzyjną mieszankę 6 steroli niezbędnych pszczołom do przetrwania.

Drożdże włączono do diety pszczelich kolonii w zamkniętych środowiskach i obserwowano owady przez 3 miesiące.

Wyniki drożdżowego eksperymentu

Okazało się, że kolonie karmione dietą wzbogaconą w produkowane przez drożdże sterole mogły dużo dłużej produkować jaja i larwy niż te, które żywiły się wyłącznie syntetycznymi zamiennikami. To zaś skutkowało silniejszymi, trwalszymi koloniami z większą ilością osobników.

– Dzięki naszej technologii pszczelarze będą mogli karmić pszczoły nawet wtedy, gdy zabraknie pyłku – mówi Wright.

Według naukowczyni stworzone przez jej zespół drożdże mogą być wykorzystywane także do wytwarzania niezbędnych składników odżywczych dla innych owadów hodowlanych, które służą jako źródło pożywienia dla ludzi i zwierząt gospodarskich.

autor

Jonasz Przybył

 

Serdecznie zapraszamy wszystkich członków Rejonowego Koła Pszczelarzy nr 1 w Łodzi na najbliższe spotkanie, które odbędzie się:

📅 Czwartek, 4 września 2025 r.
🕔 Godzina: 17:00
📍 Miejsce: Synergia (Łódź)

---

📝 Porządek spotkania:

1. Sprawy organizacyjne
2. Aktualna sytuacja w pasiekach – wymiana doświadczeń i dyskusja
3. Omówienie spotkania na zakończenie sezonu pszczelarskiego:
   • Koszty konsumpcji zostaną pokryte z funduszy Koła
   • Proponowany termin: sobota, 20 września 2025 r.
   • Miejsce: teren Parafii Chrystusa Króla (jak w poprzednich latach)
   • Zapisy: podczas spotkania, po wpłacie 30 zł na koszty organizacyjne
4. Odbiór ciasta (3 kg/os.) – dla członków, którzy jeszcze nie odebrali

---

📌 Obecność mile widziana – zapraszamy wszystkich członków Koła!

🖋️
Z. Berent

Varroa przegrała z naturą? Oto jak pszczoły przechytrzyły pasożyta – Pasieka Smakulskich

PROGRAM:

8.30 Parking przed bazyliką; otwarcie kiermaszu i wystawa sprzętu pszczelarskiego z poczęstunkiem

(kawa, herbata, ciasto)

11.20 Bazylika – podjazd dla osób niepełnosprawnych; formowanie kolumny ze sztandarami (ok. 20 sztandarów) i przemarsz do bazyliki na Mszę św., kolumnę prowadzi Orkiestra

12.00 Msza Święta, bazylika – nawa główna: w procesji z darami będą dary ofiarowane przez poszczególne Koła Pszczelarskie

13.30 bazylika dolna – Sala Całunu Turyńskiego, Akademia z częścią artystyczną,

zapewni Zespół Osieczanki wraz z P. Grażyną Kuczyńską

15.30 Obiad w Restauracji „Dla Każdego”

17.00 Zakończenie